انداخته بودند « 1 » . اگر اين فرضيه درست باشد ، چيزى نمىتوانست عايد سوئد شود ، چون شاه سليمان از آن شاهانى نبود كه به چنين كارى مبادرت ورزد و از اينها گذشته چندان اعتنايى به امور دولت نداشت . فابريتيوس در سال 1682 م . به سوئد برگشت . شارل يازدهم يك سال بعد او را مأمور ايران كرد تا شاه را تشويق به حمله به تركان بكند و نيز يك قرارداد بازرگانى منعقد سازد . تركان بار ديگر وينه را به مخاطره انداخته بودند . دبير اين هيأت يك نفر طبيب جوان آلمانى به‌نام انگلبرت كمپفر بود كه بعدا درباره او صحبت خواهيم كرد . فابريتيوس و همراهان او در مارس 1684 م . به اصفهان رسيدند و در پايان اين ماه به حضور شاه بار يافتند . در همين زمان در اصفهان يك سفير از لهستان به‌نام زوسكى ( Suski ) و يك فرستاده هم از سيام بودند . فابريتيوس از مذاكرات خود با شاه هوده‌اى برنگرفت . شاه سليمان شاهى ميگسار بود و همچون شاه طهماسپ اغلب اوقات خود را در حرمسرا مىگذراند « 2 » . فابريتيوس اندكى پس از برگشت به سوئد به مقام نجيب‌زادگى ارتقا يافت و در سال 1697 م . بار ديگر به سفارت راهى ايران شد . او در هشتاد سالگى ، در سال 1729 م . در استكهلم بدرود حيات گفت . هنگامىكه فابريتيوس و همراهان او در سال 1684 م . به سوئد برگشتند ، كمپفر در ايران باقى ماند . به اشاره پىير رافائل دومان به خدمت كمپانى هند شرقى هلند درآمد و به كار طبابت پرداخت و چندى را در مناطق خليج فارس و بندرعباس به كار مشغول شد و سپس در سال 1688 م . به ژاپن رفت . در كتاب خود با عنوان Ameonitatum Exoticarum گزارشى از دوره شاه سليمان ارائه داد و نظام حكومتى و وظايف تشكيلات دربارى را تشريح كرد . كتاب او چهار سال قبل از فوتش ، در سال 1712 م . در زادگاهش لمگو منتشر شد . دكتر جان فراير ( Dr John Fryer ) صاحب درجه مدرسى ( M . A ) از دانشگاه كمبريج ، و عضو بعدى انجمن سلطنتى در ماه مارس 1677 م . براى ديدارى از ايران ، از هند وارد آنجا شد و تا اواخر نوامبر 1678 م . در ايران بسر برد . چندى هم در شهر اصفهان گذراند . با اينكه وى چيزى از زبانهاى شرقى نمىدانست ، امّا از تجارب خود در ايران گزارشى جذاب و دلپسند و خواندنى

--> ( 1 ) - ويژگيها و موضوعات و مواد اين مأموريت را مىتوان در كتاب يهان كمپ با عنوان Kongl . Swenska Envoijen Ludwich Fabritius lefwerne پيدا كرد كه خارج از سوئد وجود ندارد . بعضى از جزئيات در Svensk Uppslagsbok ( مالمو ، 1954 م . ) جلد 9 ، ص 66 آمده است ؛ و نيز نگاه كنيد به كونو والوف ؛ ديويد باتلر ، نامه از اصفهان ، 6 مارس 1671 م . ، در استرويز ، صص 60 - 340 . ( 2 ) - طبق نوشته محمد محسن در زبدة التواريخ ، كتابخانه دانشگاه كمبريج ، نسخ خطى براون ، شماره 15 ( 13 ) ، برگ r 203 يك‌بار به مدت هفت سال وارد حرمسرا شد . و نيز نگاه كنيد به : A chronicle of the carmelities ، جلد 1 ، ص 408 .